11.5 C
Skopje

Covid 19- разговор со две експертки околу дилемите и предизвиците за менталното здравје

АКТУЕЛНО

Разговараме со д-р Фросина Денкова-Зафировска, психолог и системски семеен советник, менаџер за човечки ресурси вo It Labs, професор на универзитетот “Мајка Тереза” и д-р Софија Георгиевска, професор на УКИМ, психолог и системски семеен советник.

ПОГЛЕД: Кои би биле предизвиците со кои би се соочил образовниот систем по завршување на вонредната состојба?

Д-р Георгиевска: Коронавирусот во моментов е насекаде, буквално, метафорички, симболично, во сите пори на општетсвото. Се шири со импресивна брзина, и додека целиот свет гледа како вирусот инфицира сè повеќе тела, факт кој останува скоро незабележан е дека тој исто така го заразува и инфицира, можеби дури и повеќе, нашиот ум.

И покрај тоа што сме затворени дома, времето што го имаме на располагање не се промени. Особено во ерата на Интернет, не е проблем да се едуцираме себе си и дома на секој можен начин. Сепак, суровата и некогаш засрамувачка вистина е оваа: човекот секогаш може да се образува доколку сака, вирусот не е оправдување, и на крај секако не е ниту изговор.

Што се однесува до образовните институции, може да се каже дека традиционалните курсеви, лице в лице, се привремено напуштени, што за некого е голем недостаток, но може да се гледа и како можност и предност. Оваа атипична фаза е идеална можност да се напуштат познатите патерни на однесување и да се проба нешто ново, па дури и да се размислува за регуларна онлјан настава.

Кризата со вирусот корона ги отвори дебатите за потребата од универзитетска трансформација, но денес во сосема ново светло, а тоа е прашањето за безбедност и зачувување на здравјето на студентите и постигнување квалитетни студии без традиционално предавање.
Овде се покажа дека проблемот не е во технологијата, туку во организацијата, во дизајнирањето на наставната програма и времето предвидено за стекнување на знаење. Исто така, се покажа дека универзитетските ресурси во дигитална форма се многу ограничени (библиотеки, алатки за документи, видео содржини и сл.), но и дека студентите за жал многу малку се подготвени да ги користат.
Сега е јасно дека кризата со вирусот корона ќе остави видливи последици врз современото општество, а во голема мерка ќе влијае на системот за високо образование.

ПОГЛЕД: Кои би биле можните последици по менталното здравје од повеќемесечната изолација?

Д-р Денкова-Зафировска: Од претходните кризни ситуации е познато дека меѓу 25 и 30 проценти од луѓето изложени на трауматски настан имаат психопатолошки симптоми во моментот на самиот настан или веднаш по него. Во времето на пандемијата COVID-19, истражување спроведено на примерок од Кинеска популација откри дека повеќе од 50 проценти од испитаниците имаат симптоми како што се вознемиреност и депресија. Покрај тоа, дополнително, симпотими кои се јавуваат се нарушена концентрација, внимание, меморија, раздразливост, несоница или зголемена потреба од сон, дезорганизација и психосоматски симптоми како што се главоболка, губење на апетит или зголемување на тежината.
Анксиозноста поврзана со соочувањето со опасност од инфекција и придружните промени во начинот на живот и функционирањето, стои зад овие симптоми. Во оваа фаза, психолошката прва помош е најважна.
Како и со другите епидемии, од пандемијата COVID-19 се очекува да развие различни психички нарушувања. Неодамнешните истражувања за кинеската популација поврзани со пандемијата COVID-19 кај повеќе од половина од испитаниците покажаа значително зголемување на вознемиреноста, но и зголемување на депресијата, чувство на осаменост, семејно насилство и злоупотреба на деца. Студиите поврзани со епидемијата на САРС, исто така, покажаа зголемена психијатриска морбидитет кај луѓе кои не се заразени. Досегашното искуство покажа дека 30-40 проценти од луѓето директно засегнати развиваат симптоми на посттрауматско стресно нарушување (ПТСН), дека ПТСН се јавува кај 10-20 проценти од помагачите, а кај 5-10 проценти кај општата популација.

ПОГЛЕД: Како секојдневната изложеност на информации поврзани со актуелниот вирус може да влијае на менталното здравје?

Д-р Георгиевска: Во медиумите и на социјалните мрежи, честопати се среќаваме со сензационалистички наслови и непроверени информации за вирусот корона и разни теории на заговор, како и информации кои можат да ги зголемат чувствата на несигурност и страв и да создадат паника кај луѓето. Во вакви кризни ситуации, важно е да бидете информирани, но да имате соодветни и верификувани информации, да бидете одговорни и да ги следите упатствата на експертите и да останете смирени и рационални. Затоа, се препорачува да прочитате и слушате што е можно помалку за вирусот, бројот на пациенти и други информации што нема да ве заштитат од можна инфекција и може да го зголемат стравот и несигурноста во вас. Неофицијалните вести, прекумерната изложеност на телевизија и други медиуми можат да го зголемат стравот. Во исто време, важно е да ги следите упатствата објавени во релевантните медиуми и да ги следите препораките на надлежните институции. Правилната стратегија е на половина пат: да не се минимизираат или игнорираат сите информации, но исто така, да не се алармира за да се избегне ширење паника. Можете да на пример да го ограничите периодот на денот во текот на кој ќе бидете информирани.

ПОГЛЕД: Како да се постават граници во релациите кои ги градиме со луѓето, особено со оние со кои живееме.

Д-р Денковска-Зафировска: Кога се споменува поимот семејство, обично размислуваме за имиџот на среќно семејство што ни го нудат разни медиуми. Понекогаш размислуваме за сопствените семејства во кои живееме или за оние од кои дојдовме. Иако семејството е неопходно за развојот на индивидуата затоа што љубовта и топлината што ги обезбедува не може да ги обезбеди ниту еден друг систем, факт е дека динамиката на семејниот живот честопати може да биде извор на стрес.
Од друга страна, во време на Ковид кога целото семејство е дома, кај секого од нас се јавува потреба од личен простор.
Особено, доколку вашите цимери или семејство не работат од дома, тешко е да им докажете дека ви е потребен мир и концентрација за учење или работа. Поставете граници, доколку е потребно заклучете се во вашата соба и дајте им до знаење дека вашата работа е сериозна и дека имате потреба од свое катче и време во кое ќе бидете сами со себе.

ПОГЛЕД: Како да се одржи оптимално ниво на оптимизам?

Д-р Денковска-Зафировска: Бидејќи КОВИД 19 е глобален феномен, светски познатите психолози објавија како луѓето се однесуваат во пресрет на оваа опасна и смртоносна болест. Врз основа на тоа до кој степен луѓето се подготвени да ги почитуваат мерките за изолација и полицискиот час, т.е. до кој степен се мотивирани да ги спроведат, постојат четири групи на луѓе:
– претерано послушен,
– недоволно послушен,
– непослушни и
– оние кои не припаѓаат на ниту една група.
Оние кои претерано се послушни имаат тенденција да се однесуваат нерационално и панично. Во епидемија, тие можат да ги „заразат“ другите смирени и повеќе собрани луѓе со своето однесување. Што е уште полошо, тие лесно ја прифаќаат пошироката неточна и сензационална вест за заболување и умирање.
Оние кои не се доволно послушни, можат да создадат проблеми во епидемијата, затоа што не спроведуваат доследни мерки за сузбивање на епидемијата, честопати го критикуваат предлогот и што се не чини, даваат свои предлози, го расипуваат редот и сл.
Оние што се непослушни се сметаат себеси за непопустливи, тие веруваат и им кажуваат на сите дека вирусот корона не може да им направи ништо, тие имаат тенденција да измислуваат храна што им дава сила (лук, некои билки, алкохолни пијалоци), веруваат во судбина што е секогаш во нивна корист и други. Ова обично се млади, здрави, невнимателни луѓе кои можат брзо да станат заразени и болни.
Конечно, има луѓе кои не припаѓаат на ниту една од споменатите групи. Тие се однесуваат мисловно и рационално, рационално колку што имаат повеќе знаења за КОВИД 19. Тие можат да бидат многу корисни во борбата против епидемијата како „помагачи“, „активисти“ и волонтери, доколку се добро образовани и обучени.
Психолошки гледано, ова е групата на луѓе која во најголема мера може да шири доза оптимизам, па пораката која прозилегува од ова е колку повеќе помагаме на другите – толку посреќни сме.

ПОСЛЕДНИ ОБЈАВИ

И Сашо Мијалков се прости од Амди: Беше легенда 102, 3 %, ќе бидеш долго запаметен на јавната сцена

Драг пријателе, Беше легенда 102,3%, вели Сашо Мијалков по повод смртта на Амбди Бајрам. – Со својата појава и уникатно однесување ке останеш долго запаметен...

Бројките се повторно страшни: За последните 24 часа од 1524 тестови, позитивни на Ковид-19 во земјата се дури 404 случаи

Во последните 24 часа се направени 1524 тестирања, а регистрирани се 404 нови случаи на ковид-19 во: Скопје 172, Куманово 15, Дебар 4, Штип 8,...

Васко Ефтов: Што не можел да направи Дурловски, а го зборувал? – дали поради ова Дурло го врати мандатот?

Веќе втор носител, од вкупно шест носители на изборните листи на ВМРО ДПМНЕ, си поднесе оставка во последните два месеци. Вчера, носителот на изборната листа...

ТАЖНА ВЕСТ Еден од најпопуларните политичари почина: Амди почивај во мир

На 64-годишна возраст денеска почина Амди Бајрам. Фокус доби потврда од болницата Жан Митрев, каде веќе бил донесен починат. Амди Бајрам пред само 6 дена...
- Advertisement -